Ξεχασμένη (;) Ελλάδα.

 Περί τα εξήντα χιλιόμετρα από τα Ιωάννινα κοντά στα ελληνοαλβανικά σύνορα, βρίσκεται το χωριό Δελβινάκι, η ονομαστή κωμόπολη του Πωγωνίου, ιστορική έδρα του Δήμου Πωγωνίου. Είναι ένας τόπος με σπάνια ομορφιά, ξεχωριστή παράδοση και βαριά ιστορία.

 Το 1913 απελευθερώθηκε από τον ελληνικό στρατό στο πλαίσιο των Βαλκανικών Πολέμων. Βομβαρδίστηκε σφοδρά την 28η Οκτωβρίου του ΄40 και κατελήφθη προσωρινά από τα ιταλικά  στρατεύματα, τα οποία τόσο κατά την εισβολή όσο και κατά την αποχώρησή τους, λόγω της προέλασης των ελληνικών δυνάμεων, προέβησαν σε λεηλασίες. Στο έπος του 40, είναι γνωστή  και η δραστηριότητα του Τάγματος Προκαλύψεως Δελβινακίου υπό τον αντισυνταγματάρχη Μαρδοχαίο Φριζή, ο οποίος έγινε θρύλος. Σώθηκε (δεν κάηκε από τις δυνάμεις κατοχής) γιατί οι κάτοικοι συγκέντρωσαν όλο τον οπλισμό του χωριού στο κεντρικό καφενείο και τον σκέπασαν με κάρβουνα. Ήταν 25 Ιανουαρίου του 44, του Αγίου Γρηγορίου και από τότε ο Άγιος Γρηγόριος είναι προστάτης του Χωριού.

 Το χωριό διαθέτει δημοτικό ξενώνα, ενώ έχει σπουδαία παράδοση στο δημοτικό τραγούδι. Χαρακτηριστικό είναι, πως κάθε χρόνο διοργανώνονται εκδηλώσεις με θέμα το πολυφωνικό δημοτικό τραγούδι. Διαθέτει: Πινακοθήκη, στην οποία εκτίθενται πίνακες και φωτογραφίες ευεργετών και προσωπικοτήτων του Πωγωνίου. Διαθέτει επίσης: Δημοτική δανειστική βιβλιοθήκη, λαογραφικό μουσείο στο οποίο εκτίθενται τοπικές φορεσιές, εργαλεία υφαντικής, παραδοσιακό χειμωνιάτικο δωμάτιο, διάφορα γεωργικά εργαλεία, είδη μαγειρικής, είδη σπιτιού, είδη υποδηματοποιού, διάφορα είδη από το 1940, ξιφολόγχες, καραβάνες, άρβυλα, κάλυκες από οβίδες, κράνη κλπ., πολλά υφαντά, σεντούκια, πολύγραφος, παλαιά γραφομηχανή και πολλά άλλα.

 Κυρίως όμως διαθέτει  αυτό το ιστορικό και εμβληματικό κτίριο που κτίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, με αρχιτεκτονική κάτοψη σε σχήμα“E” (Ελλάς, Επανάσταση, Ελευθερία, Εκπαίδευση), που στο μακρινό παρελθόν χρησιμοποιούνταν σαν εκπαιδευτήριο (αρρεναγωγείο και παρθεναγωγείο), και το οποίο είναι το γυμνάσιό μου, που στις μέρες μας έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο.