Δευτέρα 30 Ιουλίου 2018



Μια εβδομάδα πένθους και ούτε μια συγνώμη!

   
   Η τελευταία πολύνεκρη τραγωδία με την πυρκαγιά στην Αττική -μια από τις φονικότερες στον κόσμο-  μας  φανέρωσε ότι σαν κοινωνία έχουμε πολλά στραβά αλλά και πολλά καλά.  Μας έδειξε πόσο εύκολα ξεχνάμε, αλλά και πόσο χειρότερα μπορούν να γίνουν τα πράγματα.
   Είχα γράψει, μία μέρα μετά τη φονική φωτιά και με τους πρώτους  νεκρούς, ότι δεν είναι η ώρα για αναζήτηση και απόδοση ευθυνών. Τώρα  όμως είναι! Και δεν είναι μόνο επειδή χάθηκαν συνάνθρωποί μας. Αλλά γιατί αφού ακούσαμε τους αρμόδιους να αυτοσυγχαίρωνται για το πόσο αλάνθαστα και τέλεια έδρασαν, απέδειξαν την  ανικανότητά τους.
   Αλάνθαστα και τέλεια! Δηλαδή αν γινόταν λάθη, θα καιγόταν ολόκληρη η Αττική; Δεν μας είπαν όμως ποιανού λάθος είναι, αν δεν είναι δικό τους. Και έτσι ξέχασαν ότι το πρώτο μέλημα της Πολιτείας είναι να προστατεύει τους πολίτες της.
   Και  μιας και η πρόσφατη φωτιά αποκάλυψε παθογένειες δεκαετιών του ελληνικού κράτους, μαθηματικά  θα οδηγηθούμε στο χαμό και άλλων. Και εμείς; Αφού ξεσπάσουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα συνεχίσουμε έτσι τη ζωή μας. Όπως γίνεται πάντα.
   Αφού δεν κάηκαν  δικοί μας άνθρωποι, αφού το δικό μας σπίτι είναι ακόμα στη θέση του. Και θα κλαίμε, αλλά σε πολύ λίγο θα ξεχάσουμε. Όπως το ζήσαμε στα Ίμια, στις φωτιές στην Ηλία, στις πρόσφατες φωτιές, στο θέμα των Σκοπίων, στους δυο στρατιωτικούς μας, και σε πολλές ακόμη περιπτώσεις. 
   Ο κόσμος βαρέθηκε τις δικαιολογίες, τα ψέματα, την ανικανότητα. Κυρίως όμως βαρέθηκε να υποτιμούν την νοημοσύνη του. Δεν θέλει άλλους «στρατηγούς ανέμους» και άλλες «ασύμμετρες απειλές». Θέλει από τους πολιτικούς του να κάνουν την δουλειά τους.

Παρασκευή 27 Ιουλίου 2018



Πόνος χωρίς όρια.


  Δεν είμαι ειδικός, επομένως δεν μπορώ να γνωρίζω ούτε να κρίνω σε ποια αίτια οφείλεται η βιβλική καταστροφή που προκάλεσε τον χαμό δεκάδων ανθρώπων, περιουσιών, περιβάλλοντος.  Που κατέστρεψε τη χώρα.
  Βλέπουμε να περνούν από τις οθόνες μας τα νούμερα 75, 78, 80, 84 νεκροί και στεκόμαστε απλά να κοιτάζουμε. Αυτοί οι αριθμοί είναι καμένοι άνθρωποι όμως.  Είναι οι νεκροί που έδωσαν το χρώμα και το μέγεθος στην τραγωδία. Οι αγνοούμενοι έρχονται να μεγαλώσουν την αγωνία. Οι τραυματίες αμέτρητοι, παλεύουν για την ζωή και την υγεία τους. Οι άστεγοι αποκαμωμένοι, αδυνατούν να πιστέψουν αυτό που τους συνέβη.
  Και όσο οι μέρες περνούν, ο απολογισμός της φονικής πυρκαγιάς, θα γίνεται όλο και πιο τραγικός. Τα δημοσιεύματα στον τύπο είναι πολλά, τα μηνύματα στα social media είναι περισσότερα και ανάμεσα σε όσους έγραψαν τη δική τους σκέψη, μετά από την καταστροφή στη χώρα μας, είναι η στάχτη, το δάκρυ, η αγωνία, η απόγνωση, ο φόβος, η οργή, ο θυμός...
  Όλα ανάμεικτα. Πόνος χωρίς όρια.
  Αυτό όμως, που συγκλονίζει κυριολεκτικά    είναι ο τρόπος που η κυβέρνηση φέρεται στους πολίτες της, και μάλιστα τη στιγμή που αυτοί θρηνούν. Πιστεύω ακράδαντα ότι δεν είναι απλά πολιτικό, αλλά αξιακό  το ζήτημα.  Γιατί όταν θα καταλαγιάσουν τα πράγματα, και  όταν τα ΜΜΕ θα έχουν άλλο θέμα ν'ασχοληθούν, όλα θα ξεχαστούν. Όπως τότε στην Πελοπόννησο, όπως στη Μάνδρα, όπως με τους δυο στρατιωτικούς μας, όπως και  τόσα άλλα.
   Αναγνωρίζω δίκιο σε κάποια απ’ αυτά, αλλά το ύφος τους είναι απαράδεκτο. Γεμάτο υποκρισία ή τουλάχιστον μικροκομματική λογική πάνω για άλλη μία φορά σε πτώματα, ανθρώπους, κατεστραμμένες περιουσίες.
  Έχουν υπάρξει και στο παρελθόν καταστροφές, για τις οποίες οι εκάστοτε κυβερνώντες έμπαιναν αντικειμενικά στο στόχαστρο. Όλοι τους, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, αναλάμβαναν μία κάποια ευθύνη. Έλεγαν μια γενική συγνώμη, ένα «λυπάμαι», ψιθύριζαν ένα «στο μέτρο που μου αναλογεί έχω κι εγώ τις ευθύνες μου», ή δέχονταν ότι μπορεί να έκαναν και κάποιες λάθος εκτιμήσεις ή κινήσεις. Οι μόνοι που αρνούνται πεισματικά να πουν οτιδήποτε είναι τούτοι δω. Στο κάτω-κάτω, δεν τους βάλαμε στην κυβέρνηση με το ζόρι. Αυτοί φαγώθηκαν να κυβερνήσουν τη χώρα. Και με προεκλογικές υποσχέσεις ότι θα κυβερνούσαν καλύτερα απ’ τους προηγούμενους «ατζαμήδες και απατεώνες». Ένα «λυπάμαι» δεν ακούστηκε! Ένα «ίσως έγιναν και λάθη» δεν έφυγε στον αέρα! Μια στιγμή δεν λύγισαν, μια φορά δεν «έσπασαν», μια λεξούλα δεν τους ξέφυγε, έτσι, σαν ένδειξη απλής ανθρώπινης ταπεινοφροσύνης.
  Έτσι… για το γαμώτο!

Τετάρτη 25 Ιουλίου 2018




Τραγωδία η δολοφονία;


    
  Ας το κάνω και εγώ! Μετά από αυτή τη ανείπωτη τραγωδία τη να πει κανείς! Εικοστός  Πρώτος αιώνας!  Μόλις λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας.  Από το κέντρο της πρωτεύουσας της χώρας μας!
  Μέσα σε λίγες ώρες, χάθηκαν δεκάδες άνθρωποι, ίσως και πάνω από εκατό. Ο φόβος για περισσότερα θύματα είναι υπαρκτός, μιας και ανεβαίνει δραματικά ο αριθμός των.
   Είναι ανείπωτος ο πόνος, αβάσταχτη η θλίψη όταν βλέπεις αυτές τις εικόνες, και λυγίζεις με ένα τεράστιο «γιατί» αγκιστρωμένο στα χείλη.
   Και εκεί, ανάμεσα στα πολλά γιατί, βλέπεις τους κυβερνώντες. Σήμερα αυτούς, χθες τους προηγούμενους. Και σκέφτεσαι ότι ο τόπος μας έχει στην κυριολεξία ορφανέψει από ηγέτες. Ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα. Στα ίδια και στα ίδια εγκλωβισμένοι παρακολουθούμε την αδυναμία του κρατικού μηχανισμού, τις ελλείψεις, την ανικανότητα. Και κυρίως το θράσος και την προκλητικότητα των πολιτικών μας που μέχρι στιγμής συμπεριφέρονται σαν να μην συμβαίνει και κάτι τρομερό. Γενικόλογα με τα οποία τα ρίχνουν οι μεν στους δε, και πάει λέγοντας. Ποτέ και κανείς τους δεν φταίει.
  Τη μια μας λένε, ότι πνίγηκαν επειδή έβρεχε. Αυτή τη φορά κάηκαν, επειδή, έκαιγε και φύσαγε δυνατός αέρας. Μα, αν είναι να κυβερνούν υπό τον όρο να μην βρέχει και να μην φυσάει, δεν ξέρω αν θα βγάλουμε άκρη και επί τέλους, τι τους χρειαζόμαστε;
  Ναι! Υπάρχουν πολιτικές ευθύνες, και είναι και δικές τους. Με αυτά ή χωρίς αυτά, νομίζω τελικά πως η  χώρα μας  υπάρχει ακόμα μόνο και μόνο από καπρίτσιο της ιστορίας. Λες και όλοι εμείς που ζούμε ακόμα, ζούμε από θαύμα.
 Σε όλη αυτή την υπόθεση, ένα είναι το συγκινητικό! Η ανταπόκριση χιλιάδων πολιτών στην έκκληση για στήριξη και συμπαράσταση στους πληγέντες. Δεν είναι μόνο η υλική βοήθεια. Είναι κυρίως η ψυχολογική.
 Κρίμα για τους ανθρώπους που βρήκαν τραγικό θάνατο. Κρίμα, κρίμα. Συλλυπητήρια στις οικογένειες και καλή δύναμη!



Παρασκευή 20 Ιουλίου 2018


Γιάννινα! «Νυν και αεί»
 

   Αυτά είναι τα Γιάννενα! Αυτά που κάθε φορά που τα επισκέπτομαι, μοιάζει σα να ξεπήδησαν από παραμύθι που περνούσε πολύ γρήγορα από μπροστά μου. Είναι η πόλη των Γραμμάτων και των Τεχνών, με την τεράστια   σημασία τους, με τους αρχαιολογικούς τους χώρους και τα ιστορικά μνημεία που σημάδεψαν ολόκληρες εποχές. Με τους ήρωες που γεννήθηκαν και έδρασαν στην περιοχή και συνέδεσαν το όνομά τους με ιστορικούς αγώνες, με τους Εθνικούς ευεργέτες που οι πλούσιες δωρεές τους υπήρξαν καταλυτικές για τη μόρφωση, τον πολιτισμό, τη διαπαιδαγώγηση, και την οικονομική ανόρθωση της Ελλάδας. 
   Αυτά είναι τα Γιάννενα! Ένας προορισμός ιδανικός και για τις τέσσερις εποχές του χρόνου. Το μυστήριο που καλύπτει αυτή την πόλη, μαζί με  το κρύο και την υγρασία τον χειμώνα, το μελαγχολικό τοπίο με τα κιτρινισμένα φύλλα το φθινόπωρο, αλλά και η αναγέννηση της φύσης την άνοιξη, είναι ήδη από μόνοι τους λόγοι αρκετοί για να βρεθείς σε ένα τοπίο παραμυθένιο. Θάλασσα τα Ιωάννινα δε διαθέτουν, όμως σε λιγότερο από μια ώρα υπέροχης διαδρομής στην άνετη και σύγχρονη Εγνατία οδό, φτάνεις στις πιο γαλάζιες, διάφανες, κρυστάλλινες, καθαρές ακτές της Μεσογείου.
    Αυτά είναι τα Γιάννενα! Που το σύγχρονο πρόσωπό της πόλης σε συνδυασμό με τη μεγάλη ιστορία της, γίνεται εμφανής μέσα από διάφορες γωνιές της και πολιτιστικές παραδόσεις. Οι διαδρομές μέσα στην πόλη, τα πολλά αξιοθέατα και τα μουσεία, προσφέρουν την αίσθηση μιας άλλης εποχής, γεμάτης μυστικά και θρύλους, ενώ  ολόκληρο το ιστορικό κέντρο των Ιωαννίνων αποτελεί μοναδικό αξιοθέατο.
   Αυτά είναι τα Γιάννενα! Με το Κάστρο, το πιο αρχαίο βυζαντινό κάστρο, που την εποχή του Αλή Πασά ήταν το μεγαλύτερο διοικητικό κέντρο της χώρας. Μια ζωντανή καστροπολιτεία με την ακρόπολη Ιτς Καλέ και όλη την ατμόσφαιρα που κουβαλά, την οποία ενισχύουν η ιστορία και οι θρύλοι για τον Αλή Πασά.  Εδώ θα περπατήσεις και θα γνωρίσεις τα Ιωάννινα του παρελθόντος αλλά και μία σύγχρονη πινελιά της πόλης. Πρόκειται για έναν περίπατο που όλοι οι επισκέπτες αλλά και οι κάτοικοι των Ιωαννίνων θα πρέπει να κάνουν.
      Αυτά είναι τα Γιάννενα της λίμνης. Που δεν  είναι σαν τις άλλες. Ούτε σαν τις θάλασσες είναι. Γι’ αυτές άλλα έχουν γραφεί. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν υγροβιότοπο που  δημιουργεί ένα υπέροχο τοπίο που κάποιος μπορεί να δει μόνο σε φωτογραφίες. Στην Ελλάδα, τέτοια σημεία είναι λίγα! Στη δικιά μας  λίμνη ονειρεύτηκε και στοχάσθηκε κόσμος και κοσμάκης.  
   Αυτά είναι τα Γιάννινα! Τα δικά μου Γιάννενα. Τα μέρη που περπατάω σήμερα με τις εικόνες του χθες, αν και ο μαγικός κόσμος της παιδικής μου ηλικίας έχει πια χαθεί. Αυτό το «Γιάννινα» δεν μου κολλάει στο στόμα. Μόνο όταν μιλάω για το θρυλικό «Άγιαξ της Ηπείρου», που τουλάχιστον στην εποχή μου, ξεσήκωνε, ενθουσίαζε και αγαπήθηκε, όχι μόνο από τους Ηπειρώτες, αλλά από όλο το φίλαθλο κόσμο, τότε ναι! Εκείνο το «Γιάννινα» με χορταίνει.
   Αυτά είναι τα Γιάννενα! Η χαρά του κάθε φωτογράφου!
   Και αν κάποιος, και σήμερα ακόμη,  με ρωτήσει από πού είσαι Γιώργο, θα του απαντήσω: Από τα Γιάννενα! Και θα χορτάσει το στόμα μου. Και ας γνωρίζω ότι τα αποκαλώ λάθος. Ναι είναι μεγάλο δώρο να είσαι από τα Γιάννινα!

Τετάρτη 18 Ιουλίου 2018



Κολωνιάτι Ιωαννίνων!
Όλοι οι δρόμοι οδηγούν εκεί!


  Έχω την τύχη, αλλά πάνω από όλα την τιμή, να γεννηθώ  στα μέσα του περασμένου αιώνα, σε έναν από τους πιο ιστορικούς τόπους των Ιωαννίνων, αλλά και όλης της χώρας γενικότερα. Σε έναν τόπο που ανατράφηκα, που γαλουχήθηκα, που έκανα τα πρώτα μου βήματα και είπα τις πρώτες μου λέξεις.
  Το χωριό μου, το Κολωνιάτι είναι από μόνο του μια ανακάλυψη. Πλησιάζοντας το χωριό μετά από λίγες ανηφορικές στροφές, έχεις μια σχετική αίσθηση ότι είσαι στο απόλυτο μπαλκόνι των Ιωαννίνων.
  Σε αυτό εδώ το μέρος ο χρόνος είναι σαν να μην περνάει καθόλου. Όσοι φύγαμε από τη γη που μας γέννησε, η νοσταλγία διαρκώς μας παρασέρνει σε ταξίδια επιστροφής. Άλλοτε νοερά και άλλοτε πραγματικά. Σε όλες όμως αυτές τις επιστροφές, προσωπικά,  με πόνο διαπιστώνω πως στον τόπο μου όλα αλλάζουν. Κάποια λιγοστεύουν και πολλά λείπουν. Κυρίως τα πρόσωπα.
  Διαρκώς ορφανεύουμε. Και τότε η μνήμη νοσταλγικά επιστρέφει και αναζητά θύμησες, παλιές μαρτυρίες και εικόνες, για να γλυκάνει τον καημό της απώλειας. Αυτή η νοσταλγία είναι και η ευκαιρία για να ξαναβιώσω διάφορες εμπειρίες, έχοντας πλέον την ασφάλεια της απόστασης που με χωρίζει από το παρελθόν, αλλά και να τις επαναξιολογήσω και να τις προσεγγίσω με ένα διαφορετικό πλέον τρόπο, κρατώντας, όλα όσα μπόρεσα να μάθω από αυτές.
  Το χωριό μου, όπως και το μέρος που μεγάλωσε ο καθένας μας, πάντα θα είναι το πιο αγαπημένο μας κομμάτι, γιατί μέσα σε αυτό ζουν οι άνθρωποι που αγαπάμε περισσότερο. Εκείνο το μέρος που πάντα θα μας  θυμίζει περασμένες άσχημες ή όμορφες στιγμές. Στιγμές που μέσα σε αυτό το περιβάλλον ζήσαμε από μικρά παιδιά, μεγαλώσαμε, και γίναμε οι άνθρωποι που είμαστε σήμερα.
   Υπάρχουν και αυτές οι περίεργες ώρες και στιγμές στη ζωή μου που θέλω να τα μαζέψω όλα και να γυρίσω πίσω, αλλά δυστυχώς δεν μπορώ. Και κάθε φορά που γυρνάω σε αυτό νιώθω όπως παλιά, περπατάω στους αγαπημένους μου δρόμους και εξερευνώ τοπία ξανά και ξανά. Γυρνάω, αναπνέω όσο περισσότερο αέρα μπορώ για να το χορτάσω και έπειτα φεύγω ξανά. Νοερά ή και αληθινά.
   Εκεί στο χωριό μου, ο  χρόνος έχει δημιουργήσει τα δικά του πρόσωπα - σύμβολα. Δεν έχουν να σου πουλήσουν μια ιστορία γιατί και μόνο η παρουσία τους εκεί, είναι ιστορία.  Ναι! Σε κάθε σημείο της ιστορίας, υπάρχει πάντα κάτι για να γελάσεις, κάτι για να κλάψεις, κάτι για να ονειρευτείς, αλλά και κάτι για να γίνεις σοφότερος.
  Σήμερα το Κολωνιάτι παραμένει ένα όμορφο χωριό με λίγους δυστυχώς κατοίκους. Υπάρχουν αρκετοί νέοι, ξένοι κυρίως, λάτρεις του χωριού που διαλέξανε συχνά να το επισκέπτονται. Μερικοί μάλιστα, το επιλέξανε και για τόπο μόνιμης κατοικίας και δεν το εγκαταλείπουν.
  Και για αποζημίωση, αν κάποιος νοσταλγήσει τους ήχους της πόλης, τότε σε ένα τέταρτο είναι στην πόλη. Είναι στα Ιωάννινα

Παρασκευή 6 Ιουλίου 2018


Ακόμη δεν στέγνωσε το μελάνι


Ο πρωθυπουργός της ΠΔΓΜ, Ζόραν Ζάεφ, προ διημέρου, σε ομιλία του κατά την ορκωμοσία Σκοπιανών στρατιωτών, μεταξύ άλλων είπε:
«Το να είμαστε μέλη της Συμμαχίας, σημαίνει να δουλεύεις σε καλύτερες συνθήκες, αυτές ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ. Γίνεστε μέλος του Μακεδονικού στρατού, που είναι παράδειγμα για την περιοχή. Είστε μέρος της πρώτης ομάδας ενός συνόλου 375 νέων επαγγελματιών στρατιωτών που θα ενταχθούν στον Μακεδονικό Στρατό. Το υπουργείο Άμυνας και η κυβέρνηση της Μακεδονίας εργάζονται στενά για την ανοικοδόμηση της αξιοπρέπειας του επαγγέλματός σας».
Ταυτόχρονα, την ώρα που οι Μακεδόνες υποδεχόταν με συλλαλητήρια τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη διαμαρτυρόμενοι για τη συμφωνία των Πρεσπών, η ΕΡΤ οργάνωνε δημοσιογραφική αποστολή στα Σκόπια, όπου ο πρωθυπουργός της ΠΓΔΜ παραχώρησε συνέντευξη.
Δεν ξέρω αν όσο ακόμη το μελάνι των υπογραφών είναι νωπό, κάποιοι συνειδητοποίησαν το μέγεθος της ζημιάς που κάνανε στον τόπο.  Γιατί  όταν ο Ζάεφ μιλά στη δημόσια Ελληνική τηλεόραση για Μακεδονία και μακεδονικό στρατό πανηγυρίζοντας,  χωρίς να κρατά ουδεμία επιφύλαξη στις δηλώσεις του, ούτε καν τα προσχήματα,  και αγνοώντας τις αντιδράσεις που έχει η συμφωνία στην ελληνική κοινή γνώμη, πριν αυτή επικυρωθεί και από το ελληνικό κοινοβούλιο, σιγά που θα αλλάξει τη ρητορική του μετά την επικύρωση και από τα δυο κοινοβούλια, αν και αυτό είναι το λιγότερο.
Και όλα αυτά  μέσω των σφοδρών αντιδράσεων της πλειοψηφίας της ελληνικής κοινωνίας αναφορικά με τη συμφωνία για το ονοματολογικό του γειτονικού κρατιδίου!


Τετάρτη 4 Ιουλίου 2018


Μουντιάλ.
 Στην τελική ευθεία έχει μπει το Παγκόσμιο Κύπελλο της Ρωσίας, με τη μεγαλύτερη ποδοσφαιρική γιορτή του πλανήτη να καθηλώνει τα βλέμματα όλων των ποδοσφαιρόφιλων της γης, αλλά και μεγάλο μέρος των φιλάθλων να βρίσκεται καθηλωμένος μπροστά στις τηλεοράσεις, για να παρακολουθήσει ίσως το πιο όμορφο Μουντιάλ όλων των εποχών, μιας και τα θεωρητικά φαβορί υποχώρησαν πρόωρα το ένα μετά το άλλο.
 Πρώτη-πρώτη αποκλείστηκε η παγκόσμια πρωταθλήτρια Γερμανία. Ακολούθησε η Πορτογαλία που δούλευε μόνο για τον Κριστιάνο Ρονάλντο για να την μιμηθεί στη συνέχεια η μέτρια Αργεντινή που στηριζόταν  μόνο τις εξάρσεις του Λεονέλ Μέσι. Ταυτόχρονα αποκλείστηκαν και οι δύο κατά τεκμήριο καλύτεροι ποδοσφαιριστές στον κόσμο μέχρι σήμερα, με τα ερωτήματα για την τραγική τους εικόνα να πληθαίνουν.
 Το παιχνίδι ανάμεσα στο Βέλγιο και την Ιαπωνία είχε ακλόνητο φαβορί. Όλα όμως είναι θεωρία, διότι τα πάντα κρίνονται στον αγωνιστικό χώρο, όπως απέδειξε η συνέχεια, σε ένα από τα πιο όμορφα παιχνίδια του Μουντιάλ μέχρι σήμερα! Στα πέναλτι έλυσαν τις διαφορές τους αρκετές ομάδες, ενώ η Βραζιλία απέδειξε ότι μπορεί να σε ξεσηκώσει από τον καναπέ. Αυτό που βγάζουν είναι το κάτι άλλο.
 Τώρα! Από δω και πέρα μπορούν να συμβούν τα πάντα. Το τι θα γίνει στη συνέχεια είναι καθαρά διαδικαστικό. Ίσως σε αυτό το Μουντιάλ να δούμε μια ομάδα να κατακτά για πρώτη φορά το τρόπαιο.
 Αυτά τα αγωνιστικά!
 Η πιο διδακτική εικόνα από το φετινό Μουντιάλ όμως είναι αυτή. Οι Ιάπωνες βρέθηκαν στον παράδεισο, αλλά σε λιγότερο από μισή ώρα τα όνειρά τους γκρεμίστηκαν. Ωστόσο, μόλις ξεπέρασαν το σοκ άρχισαν να μαζεύουν τα σκουπίδια που άφησαν στις εξέδρες.

.



  Η  δημοκρατία φθείρεται; Η Βουλή οφείλει να εκπέμπει σοβαρότητα, σεβασμό και υπευθυνότητα γιατί είναι θεσμός και σύμβολο. Όταν αυτό χάνετα...