Ο χορός του Ζαλόγγου

 18 Δεκεμβρίου 1803! Ήπειρος!  Στην κορυφή του όρους Ζάλογγο, μια ομάδα Σουλιωτισσών  με τα παιδιά τους αποφασίζουν να πεθάνουν ελεύθερες παρά να πέσουν στα χέρια του εχθρού.

  Αντί να ατιμαστούν  και να χάσουν την ελευθερία τους, πιασμένες χέρι – χέρι, έριξαν τα παιδιά τους από την απόκρημνη κορυφή του Ζαλόγγου, και στη συνέχεια, έπεσαν και ίδιες χορεύοντας και τραγουδώντας:

«…Στη στεριά δε ζει το ψάρι
ούτ' ανθός στην αμμουδιά
κι οι Σουλιώτισσες δε ζούνε
δίχως την ελευθεριά…»

  Ο Χορός του Ζαλόγγου, παραμονές Χριστουγέννων του 1803, αποτελεί αιώνιο σύμβολο για τη γυναίκα που προτίμησε τον θάνατο από την ατίμωση και τη δυστυχία, δίνοντας νέα ώθηση στους αγώνες των Ελλήνων για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού.

  Σύμφωνα με τη μαρτυρία του αξιωματικού του Αλή πασά, Ιμπραήμ Μανσούρ Εφέντι, αυτόπτη μάρτυρα του περιστατικού, ο οποίος συμπεριέλαβε το γεγονός στις αναμνήσεις του από την Αυλή του Αλή Πασά, σε βιβλίο του που κυκλοφόρησε στο Παρίσι το 1828,   οι γυναίκες «πιάστηκαν από τα χέρια κι άρχισαν ένα χορό, που τα βήματά του τα κινούσε ένας ασυνήθιστος ηρωισμός που ο αντίλαλός  του σβήνει στο βάθος ενός τρομακτικού γκρεμού, όπου ρίχνονται μαζί με όλα τα παιδιά τους».

  Το Ζάλογγο με τα χρόνια μεταβλήθηκε σε σύμβολο ηρωισμού και αυτοθυσίας. Προς τιμή των ηρωίδων αυτών,  στήθηκε στην κορυφή του ιστορικού αυτού βράχου, ως σύμβολο μνήμης και αυταπάρνησης, ένα μεγαλειώδες μνημείο,  μήκους 18 μ. και ύψους 13 μ., με έξι γιγαντόσωμες αφαιρετικές μορφές των Σουλιωτισσών.   Πηγαίνοντας κανείς στο μέρος αυτό πρέπει να ανέβει αρκετά σκαλιά, όμως η θέα από την κορυφή προς τον κάμπο της Πρέβεζας, τον Αμβρακικό Κόλπο και το Ιόνιο Πέλαγος είναι εντυπωσιακή και τον ανταμείβει με τον καλύτερο τρόπο.